W procesie starzenia się naszego organizmu zmiany zachodzą w całym organizmie. Dotyczy to także układu endokrynnego, kiedy to w wieku podeszłym istotnie jest zmieniona wydolność osi podwzgórzowo-przysadkowo-gonadowej. Obniża się zdolność wydzielnicza trzustki, głównie w zakresie syntezy i uwalniania insuliny. Dochodzi do zaburzeń w zakresie hormonów tarczycy jak i przebudowy samego gruczołu tarczycowego- przy czym musimy pamiętać, że zarówno nadczynność jak i niedoczynność tarczycy u osób starszych może przebiegać nietypowo pod względem klinicznym. Bardzo często występuje także subkliniczna niedoczynność tarczycy lub subkliniczna nadczynność tarczycy, a odpowiedź docelowych tkanek na hormony tarczycy jest zmieniona.

Bardzo często jeśli u osoby w podeszłym wieku występują zaparcia, suchość skóry lub postępujące osłabienie, najczęściej objawy te przypisuje się procesom starzenia. Typowe objawy niedoczynności tarczycy stają się z wiekiem mniej wyraźne. Szczególną uwagę należy zatem zwrócić na postępujące zaburzenia czynności poznawczych i pamięci, obniżenie nastroju, niedokrwistość i niewydolność serca, szczególnie jeżeli pojawiają się one u osoby, której stan był dotychczas stabilny. Niedobór hormonów tarczycy należy wykluczyć również u osób w podeszłym wieku z hiponatremią. W przypadku stwierdzenia u osoby w podeszłym wieku zwiększonego stężenia TSH w surowicy należy mieć na uwadze okres po ciężkiej chorobie, gdyż wówczas taki wzrost (zwykle <20 mIU/l) może być fizjologiczny i wymaga dalszej obserwacji, a nie natychmiastowego leczenia. Subkliniczna niedoczynność tarczycy wiąże się z większym ryzykiem sercowo-naczyniowym, postępującym pogorszeniem funkcji poznawczych, zaburzeniami nerwowo-mięśniowymi, niewydolnością serca oraz z większą umieralnością z przyczyn sercowo-naczyniowych i ogólną.

U osób w wieku podeszłym przyczyną nadczynności tarczycy jest najczęściej wole guzowate (podczas gdy w populacji młodszej dominuje choroba Gravesa-Basedowa), z których część guzków ma charakter guzów autonomicznych. Subkliniczna nadczynność tarczycy (podobnie jak subkliniczna niedoczynność) także zwiększa ryzyko choroby wieńcowej i umieralności. Ponadto wiąże się również z upośledzeniem funkcji poznawczych , z większym ryzykiem migotania przedsionków, osteoporozy u kobiet po menopauzie, zaburzeń otępiennych- w tym choroby Alzheimera. Zawsze powinniśmy podejrzewać i wykluczyć nadczynność tarczycy w przypadku nasilających się zaburzeń otępiennych u osób starszych, w przypadku pojawiających się zachowań agresywnych, występujących omamów wzrokowych i słuchowych.

W przypadku osób w wieku starszym dostępna jest każda forma leczenia zaburzeń tarczycy- sam wiek nie jest przeciwskazaniem do żadnej z metod leczenia o ile nie istnieją przeciwskazania i dostosuje się metodę do schorzeń współistniejących. Strumektomia (w pełnej eutyreozie uzyskanej leczeniem farmakologicznym, po uwzględnieniu indywidualnych przeciwwskazań do zabiegu) również może być rozważana u osób starszych z wolem, współistnieniem objawów uciskowych lub przy podejrzeniu raka tarczycy. Długotrwałe, czy nawet dożywotnie leczenie tyreostatykiem (ze względu na działania niepożądane leków z tej grupy) nie powinno być prowadzone, można je rozważać jedynie u osób trwale unieruchomionych w łóżku.

Dr n. med. Robert Błaszczak specjalista chorób wewnętrznych, geriatra
Kierownik Klinicznego Centrum Medycznego Seniora Szpitala im. WAM,
Z-ca ordynatora Oddziału Geriatrii Szpitala Klinicznego im. WAM w Łodzi

Share This